Het voorspellende brein.

Routinematige patronen van ervaring

Als mensen leren we de wereld kennen via vele filters en structuren.

Deze variëren van de biologische vorm van onze zintuigen tot de normen in de cultuur waarin we leven.

Bovendien komen onze reacties op de wereld om ons heen, die ooit fris en spontaan waren, geleidelijk vast te zitten in patronen van gewoonte. Deze patronen worden dieper door jaren van herhaling.

Een bruikbare metafoor is een berglandschap dat door rivieren wordt uitgesleten: in het begin kan het water in vele richtingen stromen, maar naarmate de valleien en rivierbeddingen dieper worden, wordt de stroming beperkt.

Op dezelfde manier creëren herhaalde ervaringen diepe “kanalen (patronen)” in de neurale paden van de hersenen.

Deze ervaringen en daarbij behorende kanalen en patronen kunnen dan aanvoelen als de enig mogelijke werkelijkheid, omdat de beperkingen van de kanalen en patronen onze handelingen, gedachten en ons zelfbesef vormgeven.

Symptomen als voorspellingen

Dit kanaliseren van ervaring kan leiden tot symptomen.

Wanneer een nieuw zintuiglijk signaal vanuit het lichaam de hersenen bereikt, wordt het door de reeds aangelegde neurale paden geleid.

Als ervaringen uit het verleden symptomen hebben verankerd in onze neurale paden, kunnen de hersenen deze blijven genereren, zelfs als het lichaam zelf is veranderd.

De hersenen zijn krachtig in het vormgeven van onze ervaringen. Zolang de hersenen de aanwezigheid van een symptoom voorspellen, zullen we het waarschijnlijk blijven ervaren.

Waarom diepe kanalen en patronen zich vormen

Natuurlijk is het altijd mogelijk dat er nieuwe neurale paden worden gevormd waarlangs onze ervaring kan stromen.

Dit hoeft echter niet noodzakelijkerwijs te gebeuren. Als binnenkomende zintuiglijke informatie zwak of dubbelzinnig is, kan het zijn dat de hersenen er niet in slagen om de neurale paden om te leiden, omdat ze de voorkeur geven aan de voorspelbaarheid van de bekende kanalen.

Dit betekent dat we jarenlang symptomen op de automatische piloot kunnen hebben. Hoe langer de symptoom ervaring onaangeroerd blijft, hoe dieper het verankerd raakt in het leersysteem van onze hersenen.

Het bestuderen van problemen die gerelateerd zijn aan dit soort subtiele hersenverwerking in real-time is een uitdaging. Onderzoek suggereert echter dat problemen met het bijwerken van deze verwachtingen aan de basis zouden kunnen liggen van sommige functionele somatische symptomen.

In zulke gevallen is de ervaring van het symptoom misschien niet verbonden met wat er op dat moment werkelijk gebeurt in het lichaam.

Met andere woorden, aanhoudende symptomen die niet langer overeenkomen met de huidige realiteit.
Klik hier om een vereenvoudigd schema te zien van de voorspellende verwerking van sensorische informatie.

Voorspellingen bijwerken

De hersenen moeten opmerken wanneer nieuwe binnenkomende informatie niet overeenkomt met de voorspellingen. Een zekere mate van ‘ruis’ wordt over het hoofd gezien. Maar wanneer de hersenen zeker weten dat er een mismatch is, zullen ze hun neurale netwerken bijwerken door middel van neuroplasticiteit.

Neuroplasticiteit vergt echter veel energie, dus passen de hersenen hun modellen alleen aan als ze dat echt nodig achten. Het gebruikt waarschijnlijkheids modelllen om te beslissen of het zekerder is dat de nieuwe informatie juist is, of dat het meer vertrouwen heeft in het eerder opgestelde model.

Dit kan worden vergeleken met hoe we onze innerlijke modellen updaten die overtuigingen vormen (leren).

Stel je voor dat je normaal gesproken bijna elke dag hoofdpijn hebt, maar dat je de laatste tijd een aantal dagen achter elkaar geen hoofdpijn hebt.

Je begint te geloven dat je hoofdpijn eindelijk beter wordt.

Als er dan even milde hoofdpijn optreedt, doe je dat misschien eerder af als een uitzondering dan dat je je overtuiging verandert. Maar als je steeds langere periodes hebt met minder of geen hoofdpijn, groeit je vertrouwen dat het echt beter gaat.

Hoeveel dagen zonder hoofdpijn zou het duren voordat je je voorspelling dat je morgen waarschijnlijk hoofdpijn zult hebben, bijstelt?

Het antwoord hierop verschilt per persoon. Sommige mensen houden heel strikt vast aan hun oude overtuigingen. Andere mensen laten hun voorspellingen sneller bijstellen door nieuwe informatie.